ແມ່ນກິລາທີ່ເນັ້ນໃສ່ຄວາມສະຫງົບຂອງຈິດໃຈ, ຄວາມແມານຍຳ, ການຄວບຄຸມກ້າມຊີ້ນ ແລະ ສະມາທິທີ່ສູງຫຼາຍ. ກິລານີ້ເປັນກິລາຫຼັກໃນງານກິລາໂອລິມປິກ ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງສະຫະພັນຍິງທະນູໂລກ (World Archery – WA).
1. ປະເພດຂອງຄັນທະນູ (Types of Bows) ໃນການແຂ່ງຂັນລະດັບສາກົນ ຈະແບ່ງອອກເປັນ 2 ປະເພດຫຼັກ ທີ່ມີລັກສະນະອຸປະກອນແຕກຕ່າງກັນ:
– ຄັນທະນູໂຄ້ງກັບ (Recurve Bow): ແມ່ນປະເພດທີ່ ໃຊ້ໃນການແຂ່ງຂັນກິລາໂອລິມປິກ. ປາຍຂອງຄັນທະນູຈະໂຄ້ງງົວກັບໄປດ້ານໜ້າ ເພື່ອຊ່ວຍເພີ່ມແຮງສົ່ງໃຫ້ລູກທະນູ. ອຸປະກອນເສີມມີພຽງແຕ່: ສາຍເລັງພື້ນຖານ (Sight) ແລະ ແທ່ງຖ່ວງນ້ຳໜັກ (Stabilizer) ເພື່ອຫຼຸດການສັ່ນສະເທືອນ. ບໍ່ມີລະບົບຜ່ອນແຮງ, ນັກກິລາຕ້ອງໃຊ້ແຮງດຶງຂອງຕົນເອງ 100% ໃນການດຶງສາຍຄ້າງໄວ້ເພື່ອເລັງ.
– ຄັນທະນູທົດແຮງ (Compound Bow): ມີລະບົບ ລໍ້ໝູນທົດແຮງ (Cams) ຢູ່ປາຍຄັນທະນູທັງສອງເບື້ອງ ເຮັດໜ້າທີ່ຜ່ອນແຮງດຶງ (Let-off) ໄດ້ເຖິງ 70-80% ເມື່ອດຶງສາຍມາຮອດຈຸດສຸດທ້າຍ, ຊ່ວຍໃຫ້ນັກກິລາຖືຄ້າງໄວ້ເພື່ອເລັງໄດ້ດົນ ແລະ ນິ້ງກວ່າ. ສາມາດໃຊ້ອຸປະກອນເສີມທີ່ທັນສະໄໝໄດ້ ເຊັ່ນ: ສາຍເລັງທີ່ມີເລນຂະຫຍາຍ (Scope) ແລະ ອຸປະກອນຊ່ວຍປ່ອຍສາຍ (Release Aid) ແທນການໃຊ້ຮູບນິ້ວມື. ລູກທະນູຈະແລ່ນໄວ ແລະ ຊື່ກວ່າ.
ໝາຍເຫດ: ປະເພດນີ້ມີການແຂ່ງຂັນໃນ ເອຊຽນເກມ, ວີຣcontext/ເວີນເກມ ແຕ່ຍັງບໍ່ທັນຖືກບັນຈຸເຂົ້າໂອລິມປິກ.
2. ທັກສະ ແລະ ຂັ້ນຕອນການຍິງພື້ນຖານ (Steps of Shooting)
ການຍິງທະນູແມ່ນການເຮັດຊ້ຳໆ ໃຫ້ຄືເກົ່າ 100% ໂດຍມີຂັ້ນຕອນຫຼັກ ດັ່ງນີ້:
– ການຢືນ (Stance): ຢືນແຍກຂາເທົ່າຊ່ວງບ່າໄຫຼ່, ລຳຕົວຕັ້ງຊື່, ປິ່ນຂ້າງໃຫ້ເປົ້າໝາຍ.
– ການຈັດທ່າ ແລະ ກຽມ (Nocking & Set): ການສຽບຫາງລູກທະນູເຂົ້າກັບສາຍ ແລະ ຈັດຕຳແໜ່ງມືທີ່ຈັບຄັນ ແລະ ມືທີ່ດຶງສາຍໃຫ້ຖືກຕ້ອງ.
– ການຍົກ ແລະ ດຶງສາຍ (Drawing): ຍົກຄັນທະນູຂຶ້ນພ້ອມກັບການໃຊ້ກ້າມຊີ້ນຫຼັງ (ບໍ່ແມ່ນແຮງແຂນຢ່າງດຽວ) ດຶງສາຍເຂົ້າຫາໃບໜ້າ.
– ການເຂົ້າຈຸດອ້າງອີງ (Anchoring): ການເອົາມືທີ່ດຶງສາຍມາແປະໄວ້ຢູ່ຕຳແໜ່ງຄົງທີ່ຢູ່ໃບໜ້າ (ເຊັ່ນ: ໃຕ້ຄາງ ຫຼື ແຈສົບ) ເພື່ອໃຫ້ໄລຍະເລັງຄົງທີ່ທຸກຄັ້ງ.
– ການເລັງ ແລະ ຂະຫຍາຍ (Aiming & Expansion): ເລັງໃສ່ເປົ້າ ພ້ອມທັງເກັງກ້າມຊີ້ນຫຼັງເພື່ອຮັກສາແຮງດຶງໃຫ້ສະໝ່ຳສະເໝີ.
– ການປ່ອຍສາຍ ແລະ ຕິດຕາມຜົນ (Release & Follow Through): ຜ່ອນນິ້ວມືເພື່ອປ່ອຍສາຍໃຫ້ທຳງານຢ່າງນຸ້ມນວນ ແລະ ຖືຄັນທະນູຄ້າງໄວ້ 1-2 ວິນາທີ ຫຼັງຈາກລູກຫຼຸດອອກໄປ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ທິດທາງປ່ຽນ.
3. ເປົ້າ ແລະ ລະບົບການນັບຄະແນນ (Target & Scoring)
ລັກສະນະເປົ້າ: ເປັນວົງກົມຊ້ອນກັນ 5 ສີ, ແຕ່ລະສີແບ່ງເປັນ 2 ວົງຍ່ອຍ ລວມທັງໝົດເປັນ 10 ວົງຄະແນນ (ນັບຈາກນອກເຂົ້າໃນ):
– ສີຂາວ = 1, 2 ຄະແນນ
– ສີດຳ = 3, 4 ຄະແນນ
– ສີຟ້າ = 5, 6 ຄະແນນ
– ສີແດງ = 7, 8 ຄະແນນ
– ສີເຫຼືອງ (ຄຳ) = 9, 10 ຄະແນນ (ວົງໃນສຸດຂອງເລກ 10 ຈະມີວົງ “X” ໄວ້ສໍາລັບຕັດສິນກໍລະນີຄະແນນສະເໝີກັນ).
ໄລຍະທາງໃນໂອລິມປິກ: ສໍາລັບຄັນທະນູໂຄ້ງກັບ (Recurve) ຈະຍິງທີ່ໄລຍະທາງ 70 ແມັດ (ຂະໜາດເປົ້າເສັ້ນຜ່ານສູນກາງ 122 ຊັງຕີແມັດ). ส่วนຄັນທະນູທົດແຮງ (Compound) ຈະຍິງທີ່ໄລຍະ 50 ແມັດ (ຂະໜາດເປົ້າ 80 ຊັງຕີແມັດ).
4. ຮູບແບບການແຂ່ງຂັນ (Match Format)
– ຮອບຄັດເລືອກ (Qualification Round): ນັກກິລາທຸກຄົນຈະຍິງທັງໝົດ 72 ລູກ ເພື່ອສະສົມຄະແນນ (ຄະແນນເຕັມ 720) ແລ້ວເອົາອັນດັບມາຈັດສາຍແຂ່ງຂັນແບບປະກົບຄູ່ (Knockout).
– ຮອບປະກົບຄູ່ (Olympic Set System): ແຂ່ງຂັນກັນເປັນ ເຊັດ (Sets), ເຊັດລະ 3 ລູກ. ໃຜໄດ້ຄະແນນລວມໃນເຊັດນັ້ນຫຼາຍກວ່າ ຈະໄດ້ 2 ແຕ້ມ, ຫາກສະເໝີໄດ້ຝ່າຍລະ 1 ແຕ້ມ. ຝ່າຍໃດສະສົມແຕ້ມເຊັດຄົບ 6 ແຕ້ມກ່ອນ ຈະເປັນຜູ້ຊະນະ (ຊະນະແມັດ).