ແມ່ນສິລະປະການຕໍ່ສູ້ທີ່ມີຊື່ສຽງລະດັບໂລກ ມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກເກາະໂອກິນາວາ ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ໂດຍໄດ້ຮັບອິດທິພົນບາງສ່ວນມາຈາກມວຍຈີນ. ກິລານີ້ຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງສະຫະພັນຄາຣາເຕ້ໂລກ (World Karate Federation – WKF). ຄຳວ່າ “Karatedo” (空手道) ມີຄວາມໝາຍທີ່ເລິກເຊິ່ງ: Kara (空): ຄວາມວ່າງເປົ່າ, Te (手): ມື, Do (道): ວິຖີ/ທາງ ລວມກັນແປວ່າ: “ວິຖີແຫ່ງການຕໍ່ສູ້ດ້ວຍມືເປົ່າ” (ບໍ່ໃຊ້ອາວຸດ).
ນີ້ແມ່ນຂໍ້ມູນພື້ນຖານທີ່ສໍາຄັນ ແລະ ເປັນລະບົບຂອງກິລາຄາຣາເຕໂດ:
1. ປະເພດການແຂ່ງຂັນຫຼັກ (Competition Categories) ໃນການແຂ່ງຂັນລະດັບສາກົນ (WKF) ຈະແບ່ງອອກເປັນ 2 ປະເພດໃຫຍ່ໆ ຢ່າງຊັດເຈນ:
* ປະເພດ ຄາຕ້າ (Kata – ປະເພດຟ້ອນຮູບແບບ):
– ແມ່ນການສະແດງທ່າຕໍ່ສູ້ສົມມຸດຕາມຮູບແບບບູຮານ ທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້ຢ່າງເປັນລະບົບ.
– ເກນການໃຫ້ຄະແນນ: ກຳມະການຈະໃຫ້ຄະແນນໂດຍແບ່ງເປັນ 2 ສ່ວນຫຼັກ ຄື: ເຕັກນິກ (Technical Performance) 70% (ຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງທ່າ, ການຊົງຕົວ, ຈັງຫວະ) ແລະ ພະລັງ (Athletic Performance) 30% (ຄວາມຮ້າຍແຮງ, ຄວາມໄວ, ຄວາມແຂງແຮງ).
* ປະເພດ ຄູມິເຕ້ (Kumite – ປະເພດຕໍ່ສູ້ຈິງ):
– ແມ່ນການຕໍ່ສູ້ປະທະກັນລະຫວ່າງນັກກິລາ 2 ຝ່າຍ (ຝ່າຍສາຍແດງ AKA ແລະ ຝ່າຍສາຍຟ້າ AO) ໂດຍແບ່ງຕາມລຸ້ນນ້ຳໜັກ.
– ເນັ້ນໃສ່ການເຂົ້າເຮັດຄະແນນດ້ວຍຄວາມວ່ອງໄວ, ແມ່ນຍຳ ແລະ ຕ້ອງມີການ ຄວບຄຸມນ້ຳໜັກໝັດ/ຕີນ (Control) ບໍ່ໃຫ້ຄູ່ຕໍ່ສູ້ໄດ້ຮັບບາດເຈັບຮຸນແຮງ (ໂດຍສະເພາະການໂຈມຕີສ່ວນຫົວ).
2. ລະບົບຄະແນນໃນປະເພດຕໍ່ສູ້ (Kumite Scoring) ຄະແນນໃນປະເພດຄູມິເຕ້ ຈະຖືກແບ່ງອອກເປັນ 3 ລະດັບ ຕາມຄວາມຍາກ ແລະ ເຕັກນິກທີ່ໃຊ້:
– 3 ຄະແນນ Ippon (ອິບປົງ): ການເຕະສູງເຂົ້າບໍລິເວນຫົວ/ຄໍ ຫຼື ການກວດຂາຄູ່ຕໍ່ສູ້ໃຫ້ລົ້ມແລ້ວຊົກຊ້ຳຢູ່ພື້ນ.
– 2 ຄະແນນ Waza-ari (ວາຊາອາຣິ): ການເຕະເຂົ້າບໍລິເວນລຳຕົວ (ເອິກ, ທ້ອງ, ຂ້າງ ຫຼື ຫຼັງ).
– 1 ຄະແນນ Yuko (ຢູໂກ້): ການຊົກດ້ວຍໝັດ (ທັງບໍລິເວນຫົວ ຫຼື ລຳຕົວ).
* ເວລາແຂ່ງຂັນ: ໂດຍທົ່ວໄປແມ່ນ 3 ນາທີ (ສໍາລັບລຸ້ນທົ່ວໄປທັງຊາຍ ແລະ ຍິງ). ຝ່າຍໃດມີຄະແນນຫຼາຍກວ່າເມື່ອໝົດເວລາຈະຊະນະ, ຫຼື ຫາກຝ່າຍໃດເຮັດຄະແນນນຳຫ່າງ 8 ຄະແນນ ກ່ອນ ຈະຊະນະທັນທີ (Senshu).
3. ລະບົບສາຍ ແລະ ຂັ້ນ (Belt Ranking) ຄາຣາເຕ້ມີການແບ່ງລະດັບຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມສາມາດຜ່ານສີສາຍ ໂດຍແບ່ງເປັນ 2 ຂັ້ນ:
– ຂັ້ນ ຄີວ (Kyu – ສາຍສີ): ເລີ່ມຈາກສາຍຂາວ (ນັກຮຽນໃໝ່) ແລ້ວຜ່ານການສອບເສັງປ່ຽນສີໄປເລື້ອຍໆ ເຊັ່ນ: ເຫຼືອງ, ສົ້ມ, ຂຽວ, ຟ້າ, ນ້ຳຕານ (ການຮຽງສີອາດປ່ຽນແປງເລັກນ້ອຍຕາມແຕ່ລະສຳນັກ ຫຼື Style ເຊັ່ນ Shotokan, Shito-ryu, Goju-ryu, Wado-ryu).
– ຂັ້ນ ດັນ (Dan – ສາຍດຳ): ເມື່ອຈົບຂັ້ນສາຍສີ ຈະເຂົ້າສູ່ສາຍດຳຂັ້ນ 1 (Shodan) ແລະ ສາມາດສອບເລື່ອນຂັ້ນຂຶ້ນໄປໄດ້ເລື້ອຍໆ ຈົນຮອດຂັ້ນ 10 (Judan).
4. ອຸປະກອນປ້ອງກັນໃນການແຂ່ງຂັນ (Safety Equipment) ເພື່ອຄວາມປອດໄພຂອງນັກກິລາ ປະເພດຄູມິເຕ້ຕ້ອງໃສ່ອຸປະກອນປ້ອງກັນດັ່ງນີ້:
– ນວມຄາຣາເຕ້ (Mittens – ແບບເປີດຝາມື) ສີແດງ ຫຼື ສີຟ້າ.
– ເຄື່ອງປ້ອງກັນໜ້າແຂ້ງ ແລະ ຫຼັງຕີນ (Shin/Foot guards).
– ເຄື່ອງປ້ອງກັນຟັນ (Mouthguard) ແລະ ເຄື່ອງປ້ອງກັນໜ້າເອິກ (Chest protector ໃສ່ໄວ້ທາງໃນເສື້ອ).
– ໝວກກາດປ້ອງກັນຫົວ (ສໍາລັບລຸ້ນເຍົາວະຊົນ).