ແມ່ນກິລາໂອລິມປິກດັ້ງເດີມທີ່ເກົ່າແກ່ ແລະ ເປັນການທົດສອບ ພະລັງລະເບີດ (Explosive Power), ຄວາມແຂງແຮງຂັ້ນສູງສຸດ (Absolute Strength) ແລະ ເຕັກນິກການເຄື່ອນໄຫວທີ່ຊັດເຈນ ຂອງຮ່າງກາຍມະນຸດ.
ກິລານີ້ຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງ ສະຫະພັນຍົກນ້ຳໜັກລະຫວ່າງຊາດ (International Weightlifting Federation – IWF) ໂດຍນັກກິລາຈະຕ້ອງຍົກຄານເຫຼັກ (Barbell) ທີ່ມີແຜ່ນນ້ຳໜັກ (Bumper Plates) ຕິດຢູ່ ຈາກພື້ນຂຶ້ນໄປໄວ້ເໜືອຫົວ ຕາມທ່າມາດຕະຖານທີ່ກຳນົດ.
1. ທ່າຍົກຫຼັກໃນການແຂ່ງຂັນ (Competition Lifts) ໃນການແຂ່ງຂັນລະດັບສາກົນ ແລະ ໂອລິມປິກ ນັກກິລາຈະຕ້ອງແຂ່ງຂັນໃນ 2 ທ່າຍົກຫຼັກ ດັ່ງນີ້:
* ທ່າ ສແນັດ (Snatch):
– ລັກສະນະ: ເປັນທ່າທີ່ນັກກິລາຕ້ອງຈັບຄານເຫຼັກ ແບບກວ້າງ ແລ້ວອອກແຮງດຶງຄານເຫຼັກຈາກພື້ນ ຂຶ້ນໄປໄວ້ເໜືອຫົວໃນຈັງຫວະດຽວຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ (Single movement) ພ້ອມກັບການຍໍ້ຂາລົງຊຸດລຸ່ມຄານ (Squat) ແລ້ວຈຶ່ງຢືນຂຶ້ນຕັ້ງຊື່.
– ຖືເປັນທ່າທີ່ຕ້ອງການຄວາມໄວ, ຄວາມຍືດຫຍຸ່ນຂອງຂໍ້ຕໍ່ (ສະໂພກ, ເຂົ່າ, ບ່າໄຫຼ່) ແລະ ການຊົງຕົວທີ່ສູງຫຼາຍ.
* ທ່າ ຄລີນ ແອນ ເຈີກ (Clean and Jerk):
– ລັກສະນະ: ເປັນທ່າທີ່ຍົກແບບ 2 ຈັງຫວະ (Two movements) ເຮັດໃຫ້ນັກກິລາສາມາດຍົກນ້ຳໜັກໄດ້ຫຼາຍກວ່າທ່າ Snatch:
— ຈັງຫວະທີ 1 (Clean): ດຶງຄານເຫຼັກຈາກພື້ນຂຶ້ນມາພັກໄວ້ຢູ່ບໍລິເວນກະດູກໄຫປາຣ້າ/ບ່າໄຫຼ່ ພ້ອມກັບຍໍ້ຂາຮັບ ແລ້ວຢືນຂຶ້ນ.
— ຈັງຫວະທີ 2 (Jerk): ອອກແຮງຍໍ້ເຂົ່າແລ້ວຖີບສົ່ງຄານເຫຼັກຂຶ້ນເໜືອຫົວ ພ້ອມກັບການແຍກຂາອອກດ້ານໜ້າ-ຫຼັງ (Split) ຫຼື ຍໍ້ຂາຮັບ (Squat) ເພື່ອຮັບນ້ຳໜັກ ແລ້ວຮວບຂາກັບມາຢືນຊື່ຄົງທີ່.
2. ກະຕິກາ ແລະ ການຕັດສິນ (Rules & Judging)
* ໂອກາດໃນການຍົກ: ນັກກິລາຈະໄດ້ຮັບໂອກາດໃນການຍົກ ທ່າລະ 3 ຄັ້ງ. ນັກກິລາສາມາດເລືອກເພີ່ມນ້ຳໜັກໄດ້ໃນຄັ້ງຖັດໄປ ແຕ່ບໍ່ສາມາດຫຼຸດນ້ຳໜັກລົງໄດ້.
* ກຳມະການຕັດສິນ: ມີກຳມະການ 3 ທ່ານ ນັ່ງຢູ່ດ້ານໜ້າ ແລະ ດ້ານຂ້າງ. ການຕັດສິນຈະໃຊ້ລະບົບສັນຍານໄຟ:
– ໄຟສີຂາວ: ຍົກຜ່ານ (Good lift).
– ໄຟສີແດງ: ຍົກບໍ່ຜ່ານ (No lift).
– ເກນ: ຕ້ອງໄດ້ໄຟສີຂາວຢ່າງໜ້ອຍ 2 ໃນ 3 ດວງ ຈຶ່ງຈະຖືວ່າການຍົກຄັ້ງນັ້ນປະສົບຄວາມສຳເລັດ.
* ສັນຍານຍົກລົງ: ເມື່ອນັກກິລາຍົກຄານເຫຼັກຂຶ້ນເໜືອຫົວ, ແຂນຊື່, ເຂົ່າຊື່, ແລະ ຢືນນິ້ງຄົງທີ່ແລ້ວ ຕ້ອງລໍຖ້າສັນຍານສຽງ “ດາວ” (Down) ຫຼື ສັນຍານໄຟຈາກກຳມະການ ຈຶ່ງຈະສາມາດປ່ອຍຄານເຫຼັກລົງໄດ້ (ຫາກປ່ອຍລົງກ່ອນຈະຖືວ່າຟາວ).
* ການຄິດຄະແນນລວມ (Total): ຈະເອົານ້ຳໜັກທີ່ຍົກໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດຂອງທ່າ Snatch ມາລວມກັບນ້ຳໜັກທີ່ດີທີ່ສຸດຂອງທ່າ Clean and Jerk. ຝ່າຍໃດໄດ້ນ້ຳໜັກລວມ (Total) ຫຼາຍທີ່ສຸດຈະເປັນຜູ້ຊະນະ. ຫາກນ້ຳໜັກລວມສະເໝີກັນ ຝ່າຍໃດທີ່ຍົກເຖິງນ້ຳໜັກນັ້ນກ່ອນຈະເປັນຜູ້ຊະນະ.
3. ການແບ່ງລຸ້ນນ້ຳໜັກ (Weight Categories)
ນັກກິລາຈະຖືກແບ່ງອອກເປັນລຸ້ນຕາມນ້ຳໜັກຕົວ ເພື່ອຄວາມຍຸຕິທຳ ໂດຍໃນການແແຂ່ງຂັນລະດັບສາກົນ (IWF) ຈະມີການປ່ຽນແປງ ແລະ ປັບກັດເກນຢູ່ເລື້ອຍໆ ໂດຍສະເພາະໃນໂອລິມປິກ ຈະມີການຄັດເລືອກລຸ້ນຫຼັກໆ ເຊັ່ນ:
– ປະເພດຊາຍ: ລຸ້ນ 61kg, 73kg, 89kg, 102kg, ແລະ ລຸ້ນໃຫຍ່ເກີນ 102kg (+102kg).
– ປະເພດຍິງ: ລຸ້ນ 49kg, 59kg, 71kg, 81kg, ແລະ ລຸ້ນໃຫຍ່ເກີນ 81kg (+81kg).
4. ອຸປະກອນ ແລະ ສະໜາມ (Equipment & Platform)
* ເວທີຍົກ (Platform): ເປັນພື້ນສີ່ຫຼ່ຽມມົນ ເຮັດດ້ວຍໄມ້ ຫຼື ວັດສະດຸກັນສະດຸດ ຂະໜາດ 4 x 4 ແມັດ.
* ຄານເຫຼັກ (Barbell):
– ຄານຜູ້ຊາຍ: ນ້ຳໜັກ 20 ກິໂລກຣາມ, ຍາວ 2.2 ແມັດ, ເສັ້ນຜ່ານສູນກາງ 28 ມິນລີແມັດ.
– ຄານຜູ້ຍິງ: ນ້ຳໜັກ 15 ກິໂລກຣາມ, ຍາວ 2.01 ແມັດ, ເສັ້ນຜ່ານສູນກາງ 25 ມິນລີແມັດ.
* ແຜ່ນນ້ຳໜັກ (Plates): ຖືກກຳນົດສີຕາມມາດຕະຖານສາກົນ: ສີແດງ (25kg), ສີຟ້າ (20kg), ສີເຫຼືອງ (15kg), ສີຂຽວ (10kg), ສີຂາວ (5kg) ເປັນຕົ້ນ.
* ເຄື່ອງແຕ່ງກາຍນັກກິລາ: ຕ້ອງໃສ່ຊຸດ Singlet (ຊຸດລັດຮູບຂາດ່ຽວ), ເກີບຍົກນ້ຳໜັກ (ທີ່ມີສົ້ນໜາ ແລະ ແຂງເພື່ອຊ່ວຍໃນການຊົງຕົວ ແລະ ເພີ່ມມຸມສະໂພກ), ຜ້າພັນຂໍ້ມື, ແລະ ສາມາດໃສ່ເຂັມຂັດຍົກນ້ຳໜັກ (Weightlifting belt) ເພື່ອເຊັບຫຼັງສ່ວນລຸ່ມໄດ້.