ແມ່ນໜຶ່ງໃນກິລາຕໍ່ສູ້ທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດຂອງມະນຸດສະທຳ ເຊິ່ງເນັ້ນໃສ່ການໃຊ້ເຕັກນິກການຈັບ, ທຸ່ມ, ລັອກ ແລະ ການຄວບຄຸມຄູ່ຕໍ່ສູ້ໂດຍບໍ່ມີການໃຊ້ອາວຸດ ຫຼື ການຊົກ-ເຕະ. ກິລານີ້ເປັນກິລາຫຼັກໃນການແຂ່ງຂັນໂອລິມປິກມາຕັ້ງແຕ່ຍຸກບູຮານຈົນຮອດປັດຈຸບັນ.
1. ປະເພດຂອງກິລາມວຍປໍ້າ (Types of Wrestling)
ໃນລະດັບສາກົນ ແລະ ການແຂ່ງຂັນໂອລິມປິກ (ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງສະຫະພັນມວຍປໍ້າໂລກ ຫຼື United World Wrestling – UWW), ມວຍປໍ້າຖືກແບ່ງອອກເປັນ 2 ຮູບແບບຫຼັກ ຄື:
* ມວຍປໍ້າສະຕາຍ ເກຣໂກ-ໂຣມັນ (Greco-Roman Wrestling):
– ກົດສໍາຄັນ: ອະນຸຍາດໃຫ້ໃຊ້ໄດ້ແຕ່ຮ່າງກາຍ ສ່ວນເທິງ (ຕັ້ງແຕ່ແອວຂຶ້ນໄປ) ໃນການຈັບ ແລະ ທຸ່ມເທົ່ານັ້ນ.
– ຂໍ້ຫ້າມ: ຫ້າມໃຊ້ຂາຂອງຕົນເອງໃນການກ່ຽວ ຫຼື ຂັດຂາຄູ່ຕໍ່ສູ້ ແລະ ຫ້າມຈັບຂາຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ເດັດຂາດ. ເປັນຮູບແບບທີ່ເນັ້ນພະລັງຄວາມແຂງແຮງຂອງຊ່ວງອົກ, ແຂນ ແລະ ບ່າໄຫຼ່.
– ໝາຍເຫດ: ໃນໂອລິມປິກ, ປະເພດນີ້ມີສະເພາະການແຂ່ງຂັນປະເພດຊາຍ.
* ມວຍປໍ້າສະຕາຍ ຟຣີສະຕາຍ (Freestyle Wrestling):
– ກົດສໍາຄັນ: ອະນຸຍາດໃຫ້ໃຊ້ຮ່າງກາຍໄດ້ ທຸກສ່ວນ. ນັກກິລາສາມາດໃຊ້ຂາເຂົ້າໄປກ່ຽວ, ຂັດ ແລະ ສາມາດຈັບຂາຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ເພື່ອທຸ່ມ ຫຼື ເຮັດໃຫ້ລົ້ມໄດ້.
– ຖືເປັນຮູບແບບທີ່ມີຄວາມຍືດຫຍຸ່ນ, ວ່ອງໄວ ແລະ ມີທ່າເຕັກນິກທີ່ຫຼາກຫຼາຍກວ່າ.
– ໝາຍເຫດ: ປະເພດນີ້ມີການແຂ່ງຂັນທັງປະເພດຊາຍ ແລະ ປະເພດຍິງ.
ຂໍ້ແຕກຕ່າງຈາກ ມວຍປໍ້າອາຊີບ (Professional Wrestling): ມວຍປໍ້າໃນໂອລິມປິກແມ່ນກິລາສະໝັກຫຼິ້ນ (Amateur Wrestling) ທີ່ເນັ້ນເຕັກນິກ ແລະ ຄະແນນຕົວຈິງ, ເຊິ່ງຕ່າງຈາກມວຍປໍ້າອາຊີບ (ເຊັ່ນ WWE) ທີ່ມີລັກສະນະເປັນການສະແດງເພື່ອຄວາມບັນເທີງ (Sports Entertainment) ທີ່ມີການກຳນົດບົດໄວ້ລ່ວງໜ້າ.
2. ເຕັກນິກພື້ນຖານ (Basic Techniques)
– Takedown (ການເຮັດໃຫ້ລົ້ມ): ການຈັບຄູ່ຕໍ່ສູ້ຈາກທ່າຢືນ ແລ້ວທຸ່ມ ຫຼື ພາລົງສູ່ພື້ນ ເພື່ອຄວບຄຸມຢູ່ດ້ານເທິງ (ໄດ້ຄະແນນສູງ).
– Escape (ການຫຼົບໜີ): ການທີ່ນັກກິລາຢູ່ດ້ານລຸ່ມສາມາດພິກໂຕ ຫຼື ດີດໂຕໜີອອກມາຈາກການຄວບຄຸມຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ ແລະ ກັບມາຢືນຕັ້ງຫຼັກໄດ້.
– Reversal (ການພິກກັບມາຄຸມ): ການທີ່ນັກກິລາຢູ່ດ້ານລຸ່ມ ອາໄສຈັງຫວະພິກລັອກ ເອົາຊະນະການຄວບຄຸມ ແລ້ວກັບຂຶ້ນມາຢູ່ດ້ານເທິງຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ແທນ.
– Exposure (ການເປີດຫຼັງ): ການພິກໃຫ້ຫຼັງ ຫຼື ບ່າໄຫຼ່ຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ຂນານກັບພື້ນ (ເຮັດມຸມໜ້ອຍກວ່າ 90 ອົງສາ) ເພື່ອສະສົມຄະແນນ.
3. ກະຕິກາ ແລະ ການຕັດສິນ (Rules & Scoring)
* ເວລາແຂ່ງຂັນ: ໂດຍທົ່ວໄປແບ່ງເປັນ 2 ຍົກ, ຍົກລະ 3 ນາທີ (ພັກລະຫວ່າງຍົກ 30 ວິນາທີ).
* ການເອົາຊະນະ (Ways to Win):
– ການກົດໃສ່ (Pin ຫຼື Fall): ແມ່ນການເອົາຊະນະແບບເດັດຂາດ (ຄືກັບການນັອກເອົາໃນມວຍ). ເຮັດໄດ້ໂດຍການກົດບ່າໄຫຼ່ທັງສອງຂ້າງຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ໃຫ້ແປະພື້ນເບາະ ພ້ອມກັນເປັນເວລາຢ່າງໜ້ອຍ 1-2 ວິນາທີ. ຫາກເຮັດໄດ້, ການແຂ່ງຂັນຈະຈົບລົງທັນທີ ແລະ ຝ່າຍທີ່ກົດໄດ້ຈະເປັນຜູ້ຊະນະ.
– ຊະນະຄະແນນດ້ານເຕັກນິກ (Technical Superiority): ຫາກນັກກິລາຝ່າຍໃດຝ່າຍໜຶ່ງເຮັດຄະແນນນຳຫ່າງຄູ່ຕໍ່ສູ້ຄົບຕາມກຳນົດ (ຫ່າງ 8 ຄະແນນໃນ ເກຣໂກ-ໂຣມັນ ຫຼື 10 ຄະແນນໃນ ຟຣີສະຕາຍ) ການແຂ່ງຂັນຈະຍຸຕິທັນທີ.
– ຊະນະຄະແນນເມື່ອໝົດເວລາ (Win on Points): ຫາກແຂ່ງຂັນຄົບເວລາແລ້ວບໍ່ມີການ Pin, ຝ່າຍທີ່ມີຄະແນນລວມຫຼາຍກວ່າຈະເປັນຜູ້ຊະນະ.