ແມ່ນກິລາທີ່ມີເອກະລັກສູງ ແລະ ເປັນກິລາຍອດນິຍົມອັນດັບຕົ້ນໆ ໃນພາກພື້ນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ (ອາຊຽນ) ລວມທັງໃນ ສປປ ລາວ ເຮົາ. ກິລານີ້ຖືກບັນຈຸເຂົ້າໃນການແຂ່ງຂັນລະດັບພາກພື້ນ ແລະ ທະວີບ ເຊັ່ນ: ຊີເກມ (SEA Games) ແລະ ເອຊຽນເກມ (Asian Games) ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງສະຫະພັນເຊປັກກະຕໍ້ນານາຊາດ (ISTAF). ຄໍາວ່າ “Sepak Takraw” ເປັນການປະສົມຄໍາລະຫວ່າງ ຄໍາວ່າ “Sepak” (ພາສາມາເລ ແປວ່າ ເຕະ) ແລະ “Takraw” (ພາສາໄທ ແປວ່າ ໜ່ວຍຫວາຍ/ໜ່ວຍກະຕໍ້).
1. ປະເພດການແຂ່ງຂັນຫຼັກ (Event Categories): ໃນການແຂ່ງຂັນລະດັບສາກົນ ຈະແບ່ງອອກເປັນ 3 ປະເພດໃຫຍ່ໆ ຄື:
* ປະເພດທີມຊຸດ (Regu Team): ປະກອບດ້ວຍ 3 ທີມຍ່ອຍ (ທີມລະ 3 ຄົນ) ຢູ່ໃນໜຶ່ງຄະນະ ເວລາແຂ່ງຂັນຈະສູ້ກັນເປັນທີມຍ່ອຍ ໃຜຊະນະ 2 ໃນ 3 ທີມຍ່ອຍກ່ອນ ຈະເປັນຝ່າຍຊະນະ.
* ປະເພດທີມດ່ຽວ (Regu): ມີນັກກິລາລົງສະໜາມ ທີມລະ 3 ຄົນ (ແລະ ມີຕົວສໍາຮອງ 2 ຄົນ) ເຊິ່ງຕຳແໜ່ງໃນສະໜາມມີດັ່ງນີ້:
– ເຕັກ (Tekong – ຕົວເສີບ): ຢືນຢູ່ໃນວົງກົມກາງສະໜາມ ເຮັດໜ້າທີ່ເສີບລູກ.
– ຕົວຍົກ/ຕົວຕັ້ງ (Feeder): ຢືນຢູ່ດ້ານໜ້າ (ຊ້າຍ ຫຼື ຂວາ) ເນັ້ນທັກສະການຄວບຄຸມລູກ ແລະ ຕັ້ງລູກໃຫ້ໝູ່ຟາດ.
– ຕົວຟາດ/ຕົວບຸກ (Striker / Killer): ຢືນຢູ່ດ້ານໜ້າ ເຮັດໜ້າທີ່ກະໂດດຟາດ ຫຼື ບລັອກລູກຢູ່ໜ້າຕາໜ່າງ.
* ປະເພດຄູ່ (Double Regu): ມີນັກກິລາລົງສະໜາມ ທີມລະ 2 ຄົນ ໂດຍບໍ່ມີຕຳແໜ່ງເຕັກ (ຕົວເສີບຈະຢືນເສີບຢູ່ເສັ້ນຫຼັງສະໜາມ).
ນອກຈາກນີ້: ຍັງມີປະເພດ ກະຕໍ້ລອດບ້ວງ (Hoop Takraw) ທີ່ເນັ້ນການເຕະສະແດງທ່າທາງຍາກເພື່ອເຮັດຄະແນນໃສ່ບ້ວງທີ່ແຂວນໄວ້ສູງ, ແລະ ກະຕໍ້ຊາຍຫາດ (Beach Takraw).
2. ທັກສະ ແລະ ເຕັກນິກພື້ນຖານ (Basic Skills)
ຈຸດເດັ່ນຂອງກະຕໍ້ແມ່ນ ຫ້າມໃຊ້ແຂນ ແລະ ມື ເດັດຂາດ (ຍົກເວັ້ນຜູ້ຮັກສາປະຕູໃນກິລາອື່ນ ແຕ່ກະຕໍ້ແມ່ນໃຊ້ບໍ່ໄດ້ເລີຍ). ອະນຸຍາດໃຫ້ໃຊ້ໄດ້ແຕ່ ຕີນ, ເຂົ່າ, ເອິກ ແລະ ຫົວ:
– ການຫຼິ້ນດ້ວຍຂ້າງຕີນດ້ານໃນ (Inside Kick): ເປັນທັກສະທີ່ສໍາຄັນທີ່ສຸດ ໃຊ້ໃນການຮັບລູກ, ຕັ້ງລູກ ແລະ ຄວບຄຸມທິດທາງ.
– ການຫຼິ້ນດ້ວຍຫຼັງຕີນ (Instep Kick): ໃຊ້ໃນການດີດລູກຈາກໄລຍະໄກ, ການເຊັບລູກທີ່ຕົກໄປດ້ານຫຼັງ ຫຼື ໃຊ້ໃນການເສີບແລະຟາດ.
– ການຫຼິ້ນດ້ວຍເຂົ່າ (Thigh/Knee Kick): ໃຊ້ໃນການຜ່ອນແຮງລູກທີ່ມາໄວ ແລະ ແຮງໃນລະດັບແອວ.
– ການຫຼິ້ນດ້ວຍຫົວ (Header): ໃຊ້ໃນການໂມ່ງສະກັດ, ໂມ່ງຕັ້ງລູກ ຫຼື ໂມ່ງເຮັດຄະແນນໃນໄລຍະປະຊິດໜ້າຕາໜ່າງ.
– ທ່າຟ້ອນ/ທ່າຟາດ (Sunback / Roll Spike): ການກະໂດດຕີລັງກາຟາດລູກກາງອາກາດ ເພື່ອໃຫ້ລູກລົງສູ່ພື້ນດິນຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ຢ່າງຮຸນແຮງ ແລະ ວ່ອງໄວ.
3. ກະຕິກາ ແລະ ການຕັດສິນພື້ນຖານ (Rules & Scoring)
* ການຖືກລູກ: ແຕ່ລະທີມສາມາດຖືກລູກໄດ້ ບໍ່ເກີນ 3 ຄັ້ງ ກ່ອນຈະເຕະຂ້າມຕາໜ່າງໄປ (ນັກກິລາຄົນດຽວສາມາດຫຼິ້ນຕໍ່ກັນ 3 ຄັ້ງເລີຍກໍໄດ້).
* ລະບົບຄະແນນ: ແຂ່ງຂັນກັນ 2 ໃນ 3 ເຊັດ (Sets).
– ໃນແຕ່ລະເຊັດ ຝ່າຍໃດເຮັດໄດ້ 21 ຄະແນນ ກ່ອນຈະເປັນຜູ້ຊະນະໃນເຊັດນັ້ນ.
– ຫາກຄະແນນສະເໝີກັນທີ່ 20-20 ຈະຕ້ອງມີການ ດິວສ໌ (Deuce) ໂດຍຝ່າຍໃດນຳຫ່າງ 2 ຄະແນນກ່ອນຈະຊະນະ ແຕ່ຄະແນນຈະສູງສຸດບໍ່ເກີນ 25 ຄະແນນ.
– ຫາກສະເໝີກັນ 1-1 ເຊັດ, ເຊັດທີ 3 (Tiebreak) ຈະແຂ່ງຂັນກັນຮອດ 21 ຄະແນນເຊັ່ນກັນ (ແຕ່ຈະປ່ຽນຝັ່ງເມື່ອມີຝ່າຍໃດຝ່າຍໜຶ່ງໄດ້ 11 ຄະແນນ).
* ການເສີບ: ໃນກະຕິກາປັດຈຸບັນ, ແຕ່ລະທີມຈະຜັດກັນເສີບ ທີມລະ 3 ຄັ້ງຕິດຕໍ່ກັນ ບໍ່ວ່າຝ່າຍໃດຈະໄດ້ຄະແນນກໍຕາມ.
4. ສະໜາມ ແລະ ອຸປະກອນ (Court & Equipment)
* ສະໜາມ: ມີຂະໜາດ 13.4 x 6.1 ແມັດ (ຂະໜາດເທົ່າກັບສະໜາມກິລາແບດມິນຕັນປະເພດຄູ່).
* ຕາໜ່າງ (Net):
– ປະເພດຊາຍ: ຂອບເທິງຂອງຕາໜ່າງຕ້ອງສູງຈາກພື້ນ 1.52 ແມັດ (1.55 ແມັດ ຢູ່ຕິດກັບເສົາ).
– ປະເພດຍິງ: ຂອບເທິງຂອງຕາໜ່າງຕ້ອງສູງຈາກພື້ນ 1.42 ແມັດ (1.45 ແມັດ ຢູ່ຕິດກັບເສົາ).
* ໜ່ວຍກະຕໍ້ (Ball): ໃນອະດີດເຮັດດ້ວຍຫວາຍ ແຕ່ປັດຈຸບັນເຮັດດ້ວຍພລາສຕິກສັງເຄາະ (Synthetic resin) ທີ່ມີຄວາມຍືດຫຍຸ່ນ ແລະ ປອດໄພກວ່າ. ມີຮູ 12 ຮູ ແລະ ມີຈຸດຕັດກັນ 20 ຈຸດ.