ແມ່ນສິລະປະການຕໍ່ສູ້ປ້ອງກັນຕົວທີ່ມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກປະເທດເກົາຫຼີ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຢ່າງສູງໃນລະດັບສາກົນ ແລະ ເປັນກິລາຫຼັກໃນງານກິລາໂອລິມປິກ. ກິລານີ້ໂດດເດັ່ນທີ່ສຸດໃນເລື່ອງຂອງ ເຕັກນິກການເຕະທີ່ວ່ອງໄວ, ສູງ ແລະ ຮຸນແຮງ. ກິລານີ້ຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງ ສະຫະພັນເທຄວັນໂດໂລກ (World Taekwondo – WT) ເຊິ່ງຄຳວ່າ “Taekwondo” (태권도) ມີຄວາມໝາຍດັ່ງນີ້: Tae (태): ການໃຊ້ຕີນ (ເຕະ, ຖີບ), Kwon (권): ການໃຊ້ໝັດ (ຊົກ, ຕີ), Do (도): ວິຖີ, ທາງ ຫຼື ສະຕິປັນຍາ ລວມກັນແປວ່າ: “ວິຖີແຫ່ງການໃຊ້ໝັດ ແລະ ຕີນໃນການຕໍ່ສູ້”.
1. ປະເພດການແຂ່ງຂັນຫຼັກ (Competition Categories)
*ປະເພດ ຕິກິ ຫຼື ຄຽວຣູກິ (Kyorugi – ປະເພດຕໍ່ສູ້ຈິງ):
– ແມ່ນການຕໍ່ສູ້ປະທະກັນລະຫວ່າງນັກກິລາ 2 ຝ່າຍ (ຝ່າຍສີແດງ Hong ແລະ ຝ່າຍສີຟ້າ Cheong) ໂດຍແບ່ງຕາມລຸ້ນນ້ຳໜັກ.
– ໃນປັດຈຸບັນ ເທຄວັນໂດໄດ້ນຳໃຊ້ ລະບົບເກາະ ແລະ ໝວກກາດເອເລັກໂຕຣນິກ (PSS – Protector and Scoring System) ເພື່ອໃຫ້ການໃຫ້ຄະແນນມີຄວາມແມານຍຳ ແລະ ຍຸຕິທຳທີ່ສຸດ ໂດຍຢູ່ປາຍຕີນ (ຖົງຕີນ) ແລະ ເກາະຈະມີເຊັນເຊີກວດຈັບແຮງປະທະ.
* ປະເພດ ພຸມເຊ (Poomsae – ປະເພດຟ້ອນຮູບແບບ):
– ແມ່ນການສະແດງທ່າທາງການຕໍ່ສູ້ປ້ອງກັນຕົວ ຕາມທ່າມາດຕະຖານທີ່ກຳນົດໄວ້ ເນັ້ນຄວາມຖືກຕ້ອງ, ຄວາມແຂງແຮງ, ພະລັງ ແລະ ຄວາມສວຍງາມ (ຄ້າຍຄືກັບ ຄາຕ້າ ຂອງຄາຣາເຕ້).
2. ກະຕິກາ ແລະ ລະບົບຄະແນນໃນປະເພດຕໍ່ສູ້ (Kyorugi Scoring)
– ບໍລິເວນທີ່ໄດ້ຄະແນນ: ອະນຸຍາດໃຫ້ໂຈມຕີໄດ້ພຽງແຕ່ ລຳຕົວ (ໃຊ້ໝັດ ຫຼື ຕີນ) ແລະ ສ່ວນຫົວ (ໃຊ້ໄດ້ແຕ່ຕີນເທົ່ານັ້ນ ຫ້າມໃຊ້ໝັດຊົກໜ້າເດັດຂາດ).
– ເກນການໃຫ້ຄະແນນ: 1 ຄະແນນ ການຊົກດ້ວຍໝັດກົງເຂົ້າທີ່ເກາະບໍລິເວນລຳຕົວຢ່າງຮຸນແຮງ, 2 ຄະແນນ ການເຕະດ້ວຍເຕັກນິກທຳມະດາເຂົ້າທີ່ເກາະລຳຕົວ, 3 ຄະແນນ ການເຕະເຂົ້າທີ່ໝວກກາດປ້ອງກັນສ່ວນຫົວ ຫຼື ການເຕະໝູນຕົວ (Turn kick) ເຂົ້າລຳຕົວ, 4 ຄະແນນ ການເຕະໝູນຕົວ 360 ອົງສາ ຫຼື ເຕັກນິກຂັ້ນສູງ (ເຊັ່ນ ຕະລົບຫຼັງ) ເຂົ້າທີ່ເກາະລຳຕົວ, 5 ຄະແນນ ການເຕະໝູນຕົວ ຫຼື ເຕັກນິກຂັ້ນສູງ ເຂົ້າບໍລິເວນສ່ວນຫົວ.
– ລະບົບການຕັດສິນຊະນະ: ແຂ່ງຂັນກັນ 3 ຍົກ (ຍົກລະ 2 ນາທີ) ໂດຍໃຊ້ລະບົບ Best of Three (ຝ່າຍໃດຊະນະ 2 ຍົກກ່ອນ ຈະເປັນຜູ້ຊະນະແມັດນັ້ນທັນທີ ໂດຍບໍ່ສົນໃຈຄະແນນລວມຂອງທັງ 3 ຍົກ).
– ການຕັດຟາວ (Gam-jeom): ຫາກນັກກິລາເຮັດຜິດກະຕິກາ (ເຊັ່ນ: ກອດ, ຍູ້, ເຕະຕ່ຳກວ່າແອວ, ອອກນອກສະໜາມ, ຫຼື ລົ້ມລົງພື້ນເຈດຕະນາ) ຈະຖືກຕັດຟາວ ໂດຍຄູ່ຕໍ່ສູ້ຈະໄດ້ 1 ຄະແນນທັນທີ. ຫາກໃຜໄດ້ Gam-jeom ຄົບ 5 ຄັ້ງໃນຍົກນັ້ນ ຈະເສຍຍົກນັ້ນທັນທີ.
3. ລະບົບສາຍ ແລະ ຂັ້ນ (Belt Ranking)
ລະດັບຂອງນັກກິລາເທຄວັນໂດ ຈະຖືກບົ່ງບອກດ້ວຍສີສາຍ ເຊິ່ງແບ່ງອອກເປັນ:
– ຂັ້ນ ກຶບ (Geup – ສາຍສີ): ເລີ່ມຈາກສາຍຂາວ (ກຶບ 10) ແລ້ວໄຕ່ລະດັບຂຶ້ນໄປເລື້ອຍໆ ຜ່ານສີເຫຼືອງ, ຂຽວ, ສົ້ມ, ຟ້າ, ນ້ຳຕານ, ແດງ ຈົນຮອດ ກຶບ 1.
– ຂັ້ນ ດັນ (Dan – ສາຍດຳ): ສໍາລັບຜູ້ທີ່ມີອາຍຸ 15 ປີຂຶ້ນໄປ ຈະເລີ່ມຕົ້ນທີ່ສາຍດຳຂັ້ນ 1 (1st Dan) ໄປຈົນຮອດຂັ້ນ 9. (ຫາກອາຍຸຕ່ຳກວ່າ 15 ປີ ຈະຮຽກວ່າ ຂັ້ນ ພູມ – Poom ຫຼື ສາຍດຳ-ແດງ).
4. ສະໜາມ ແລະ ອຸປະກອນປ້ອງກັນ (Court & Safety Equipment)
– ສະໜາມ: ເປັນພື້ນເບາະຢາງກັນກະແທກ ຮູບຮ່າງ ແປດຫຼ່ຽມ (Octagonal shape) ຂະໜາດປະມານ 8 x 8 ແມັດ ເພື່ອໃຫ້ນັກກິລາເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ຫຼົບຫຼີກໄດ້ຫຼາກຫຼາຍມຸມ.
– ອຸປະກອນປ້ອງກັນ: ເນື່ອງຈາກເປັນກິລາທີ່ເຕະແຮງ ນັກກິລາຕ້ອງໃສ່ເຄື່ອງເຊັບຕີ້ຄົບຊຸດ: ເກາະລຳຕົວ, ໝວກກາດ, ເຄື່ອງປ້ອງກັນແຂນ, ເຄື່ອງປ້ອງກັນໜ້າແຂ້ງ, ຖົງມື, ຖົງຕີນເອເລັກໂຕຣນິກ, ຍາງກັນຟັນ ແລະ ເຄື່ອງປ້ອງກັນກະຈັບ (ເປົ້າ).