ແມ່ນກິລາປະເພດລານ (Boules Sport) ທີ່ມີຄວາມຜູກພັນ ແລະ ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມສູງຫຼາຍໃນ ສປປ ລາວ ເຮົາ ຕັ້ງແຕ່ລະດັບມວນຊົນໄປຈົນຮອດລະດັບທີມຊາດ ທີ່ສາມາດສ້າງຊື່ສຽງ ແລະ ຍາດໄດ້ຫຼຽນຄຳໃນເວທີສາກົນ (ເຊັ່ນ ຊີເກມ ແລະ ຊີງແຊ້ມໂລກ) ຢູ່ເລື້ອຍໆ. ກິລານີ້ຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງສະຫະພັນນານາຊາດເປຕັງ ແລະ ເກມໂບວ (FIPJP) ເຊິ່ງຄຳວ່າ “Pétanque” ມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກຝຣັ່ງ (ມາຈາກຄຳບູຮານວ່າ Pés Tancats ແປວ່າ “ຢືນສອງຂາຊື່ຮ່ວມກັນ”).
1. ອຸປະກອນຫຼັກໃນການຫຼິ້ນ (Equipment)
* ໜ່ວຍເປຕັງ (Boule): ເປັນໜ່ວຍມົນເຮັດດ້ວຍໂລຫະ (ເຫຼັກ ຫຼື ສະແຕນເລດ) ດ້ານໃນວ່າງເປົ່າ.
– ຂະໜາດ: ເສັ້ນຜ່ານສູນກາງລະຫວ່າງ 70.5 ຫາ 80 ມິນລີແມັດ.
– ນ້ຳໜັກ: ລະຫວ່າງ 650 ຫາ 800 ກຣາມ.
* ໜ່ວຍເປົ້າໝາຍ (Jack / Cochonnet): ໃນພາສາລາວນິຍົມຮຽກວ່າ “ແກ່ນ”. ເປັນໜ່ວຍມົນຂະໜາດນ້ອຍເຮັດດ້ວຍໄມ້ ຫຼື ພລາສຕິກສັງເຄາະ ທີ່ມີເສັ້ນຜ່ານສູນກາງ 30 ມິນລີແມັດ (ບວກຫຼືລົບໄດ້ 1 ມິນລີແມັດ).
* ວົງກົມ (Circle): ວົງສຳລັບໃຫ້ນັກກິລາຢືນຍົນ ຫາກເປັນວົງກົມແບບເຄື່ອນທີ່ (Rigid circle) ຕ້ອງມີເສັ້ນຜ່ານສູນກາງພາຍໃນ 50 ຊັງຕີແມັດ.
2. ຮູບແບບການແຂ່ງຂັນ (Match Formats)
ການແຂ່ງຂັນເປຕັງລະດັບສາກົນແບ່ງອອກເປັນ 3 ປະເພດຫຼັກ ຕາມຈໍານວນຜູ້ຫຼິ້ນ:
* ປະເພດດ່ຽວ (Singles / Tête-à-tête): ແຊ່ງກັນ 1 ຕໍ່ 1, ນັກກິລາໃຊ້ໝາກເປຕັງ ຝ່າຍລະ 3 ໜ່ວຍ.
* ປະເພດຄູ່ (Doubles / Doublettes): ແຂ່ງກັນ 2 ຕໍ່ 2, ນັກກິລາໃຊ້ໝາກເປຕັງ ຄົນລະ 3 ໜ່ວຍ (ລວມເປັນ 6 ໜ່ວຍຕໍ່ທີມ).
* ປະເພດທີມ 3 ຄົນ (Triples / Triplettes): ແຂ່ງກັນ 3 ຕໍ່ 3, ນັກກິລາໃຊ້ໝາກເປຕັງ ຄົນລະ 2 ໜ່ວຍ (ລວມເປັນ 6 ໜ່ວຍຕໍ່ທີມ). ເຊິ່ງໃນປະເພດນີ້ຈະແບ່ງໜ້າທີ່ຊັດເຈນ ຄື:
– ຕົວວາງ/ຕົວເຂົ້າ (Pointer): ເຮັດໜ້າທີ່ໂຍນໝາກໃຫ້ໄປຈອດໃກ້ແກ່ນທີ່ສຸດ.
– ຕົວກາງ (Middle/All-rounder): ມີທັກສະທັງການເຂົ້າ ແລະ ການຕີ ປ່ຽນແປງຕາມສະຖານະການ.
– ຕົວຕີ (Shooter): ເຮັດໜ້າທີ່ຍົນໝາກໄປກະທົບ (ຕີ) ໝາກຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ໃຫ້ອອກໄປໄກໆ.
ປະເພດພິເສດ (Shooting / Precision Shooting): ເປັນການແຂ່ງຂັນ “ຕີໄລຍະ” ຫຼື ຕີຄວາມແມ່ນຍຳ ໂດຍນັກກິລາຕ້ອງຍົນໝາກໃຫ້ຖືກເປົ້າໝາຍຕາມສະຖານີ ແລະ ໄລຍະທາງທີ່ກຳນົດ (6, 7, 8, 9 ແມັດ) ເພື່ອສະສົມຄະແນນ. ປະເພດນີ້ທີມຊາດລາວເຮົາເຄີຍຄວ້າແຊ້ມໂລກມາແລ້ວ.
3. ວິທີການຫຼິ້ນ ແລະ ການນັບຄະແນນ (Gameplay & Scoring)
* ການເລີ່ມຫຼິ້ນ: ສ່ຽງທາຍຫາຝ່າຍເລືອກຈຸດວາງວົງກົມ. ຈາກນັ້ນໃຫ້ໂຍນ “ແກ່ນ” ອອກໄປໃຫ້ໄດ້ໄລຍະທາງລະຫວ່າງ 6 ຫາ 10 ແມັດ (ສໍາລັບລຸ້ນທົ່ວໄປ) ແລະ ຕ້ອງຫ່າງຈາກຂອບສະໜາມຢ່າງໜ້ອຍ 1 ແມັດ.
* ການຜັດກັນຍົນ:
– ຝ່າຍທີ່ໂຍນແກ່ນ ຈະເປັນຝ່າຍຍົນໝາກເປຕັງໜ່ວຍທຳອິດອອກໄປ.
– ຝ່າຍທີສອງຈະຕ້ອງສົ່ງຄົນມາຍົນ ໃຫ້ໃກ້ແກ່ນກວ່າໝາກຂອງຝ່າຍທຳອິດ.
– ກົດສຳຄັນ: ທີມໃດທີ່ໝາກຢູ່ ຫ່າງຈາກແກ່ນຫຼາຍກວ່າ ຈະຕ້ອງເປັນຝ່າຍຍົນຕໍ່ໄປເລື້ອຍໆ ຕາບໃດທີ່ໝາກຍັງບໍ່ທັນຊະນະ (ໃກ້ກວ່າ) ຄູ່ຕໍ່ສູ້ ຫຼື ຕາບໃດທີ່ໝາກຂອງທີມຕົນເອງຍັງບໍ່ທັນໝົດ.
* ການນັບຄະແນນ (Scoring):
– ເມື່ອທັງສອງຝ່າຍຍົນໝາກຄົບທັງໝົດແລ້ວ (ຈົບ 1 ຮອບ ຫຼື 1 ເທຍ), ໃຫ້ເບິ່ງວ່າໝາກຂອງຝ່າຍໃດຢູ່ໃກ້ແກ່ນທີ່ສຸດ ຝ່າຍນັ້ນຈະໄດ້ຄະແນນໃນຮອບນັ້ນ.
– ຈຳນວນຄະແນນຄິດຈາກ: Count ເບິ່ງວ່າ ມີໝາກຂອງຝ່າຍຊະນະຈັກໜ່ວຍ ທີ່ຢູ່ໃກ້ແກ່ນກວ່າໝາກໜ່ວຍທີ່ດີທີ່ສຸດຂອງຝ່າຍເສຍ (ໄດ້ໜ່ວຍລະ 1 ຄະແນນ).
– ຝ່າຍທີ່ໄດ້ຄະແນນ ຈະເປັນຜູ້ເລີ່ມຕົ້ນຂີດວົງກົມ ແລະ ໂຍນແກ່ນໃນຮອບຖັດໄປ.
* ການຕັດສິນຊະນະ: ທີມໃດສະສົມຄະແນນຄົບ 13 ຄະແນນກ່ອນ ຈະເປັນຜູ້ຊະນະໃນແມັດນັ້ນ (ບາງລາຍການຮອບຄັດເລືອກອາດກຳນົດທີ່ 11 ຄະແນນ).
4. ສະໜາມແຂ່ງຂັນ (The Court)
– ສະໜາມເປຕັງສາມາດຫຼິ້ນໄດ້ໃນພື້ນຜິວຫຼາຍຮູບແບບ ເຊັ່ນ: ຝຸ່ນ, ຫີນແຮ່, ຫຼື ດິນຊາຍອັດແໜ້ນ (ເນັ້ນພື້ນຜິວທີ່ຂຶ້ນຮອຍ ແລະ ເຮັດໃຫ້ໝາກສະດຸດໄດ້).
– ຂະໜາດສະໜາມສາກົນ: ຍາວ 15 ແມັດ ແລະ ກວ້າງ 4 ແມັດ (ສໍາລັບລາຍການທົ່ວໄປອະນຸຍາດໃຫ້ຫຼຸດໄດ້ໜ້ອຍສຸດບໍ່ເກີນ 12 x 3 ແມັດ).